Polisy inwestycyjne i opłaty likwidacyjne w umowach ubezpieczenia na życie

Polisy inwestycyjne w ramach powszechnej praktyki zawierają do tej pory tzw. opłaty likwidacyjne. Opłaty likwidacyjne nakładane są na konsumentów przez towarzystwa ubezpieczeniowe, dominującą stronę umów ubezpieczeń na życie. Są to m. in. takie podmioty jak AEGON, AXA, SKANDIA.

W ostatnim czasie (21 październik 2014 r.) Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów stwierdził naruszenie zbiorowych interesów konsumentów przez cztery instytucje i nałożył na nie bardzo wysokie kary pieniężne. Więcej na ten temat piszemy we wpisie o decyzjach UOKiK.

Umowy zawierane z podmiotami finansowymi którymi są zarówno instytucje finansowe jak i ubezpieczeniowe zawierają w zależności od konkretnej umowy jawne bądź ukryte postanowienia dotyczące minimalnego okresu trwania umowy. Okres ten jest zwykle bardzo długi bo wynosi ok. 10 do 15 lat o czym konsumenci przed podpisywaniem umowy nie są zwykle informowani lub też niekiedy są wręcz dezinformowani. Skutkiem tego w przypadku rozwiązania takiej umowy przez konsumenta przed upływem w/w minimalnego okresu są nakładane przez ubezpieczycieli i inne instytucje finansowe opłaty które w zależności od danej instytucji mają różne nazwy. Zwykle są to tzw. opłaty likwidacyjne.

Opłaty te choć nakładane w ramach obowiązujących umów są zwykle kwalifikowane przez sądy jako tzw. klauzule niedozwolone (abuzywne). Obecnie szczególnie przed sądami w Warszawie i Krakowie toczy się wiele postępowań w których roszczenia kierowane w stosunku do instytucji finansowo-ubezpieczeniowych i dotyczą one zwrotu środków zainwestowanych w ramach tzw. polisolokat i nie zwróconych w całości bądź części po rozwiązaniu (wypowiedzeniu) umowy.

Również nasza Kancelaria reprezentuje klientów w ramach w/w postępowań sądowych świadcząc usługi prawne na rzecz osób pokrzywdzonych takimi praktykami. Szczególnie aktywni są tu klienci AEGON, AXA, SKANDIA i NORDEA.

W rejestrach postanowień wzorców umownych uznanych jako niedozwolone (klauzule abuzywne) znajduje się już wiele pozycji. Między innymi postanowienia te wpisane są pod pozycją 3834, 4632, 4633, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt VI ACa 458/12, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt VI ACa 1324/12. Sądy w wyżej wymienionych postępowaniach stwierdziły niedozwolony (abuzywny) charakter postanowień nakładających na konsumentów obowiązek zapłaty tzw. opłaty likwidacyjnej. Są one sprzeczne z dobrymi praktykami i naruszają zbiorowe interesy konsumentów.

W ostatniej z tych spraw jeden z ubezpieczycieli (AEGON) próbował wnieść skargę kasacyjną jednak Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia jej do rozpoznania. W innym przypadku skarga kasacyjna została przyjęta do rozpoznania jednak Sąd Najwyższy oddalił kasację jako bezzasadną (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 grudnia 2013 r., sygn. akt I CSK 149/13) motywując to tym, iż ubezpieczyciel wprawdzie może tak konstruować umowy by nakładały one określone sankcje na klientów w przypadku wcześniejszego rozwiązania przez nich umowy ale muszą one być zgodne z zasadą ekwiwalentności, tj. ich wysokość ma odpowiadać faktycznie poniesionym przez te instytucje kosztom. Ubezpieczyciel nie może sobie w umowie gwarantować maksymalnego zysku przy równoczesnym przeniesieniu całego ryzyka związanego z podpisaną umową (chodzi tu o skutki sytuacji gdy z jakichś powodów konsument wypowiada przed „dozwolonym” czasem umowę) na słabszą stronę czyli konsumenta.

Również sądy niższych instancji w tym sądy rejonowe w Krakowie orzekają w tego typu sprawach w bardzo podobny sposób, na przykład Sąd Rejonowy w Pile wyrokiem z dnia 21 marca 2014 r. orzekł zwrot środków zainwestowanych w polisolokatę przez klienta które nie zostały dobrowolnie zwrócone przez ubezpieczyciela (AXA). Była to kwota 38 500 zł oraz dodatkowo odsetki i koszty postępowania sądowego. Podobnie postąpił Sąd Rejonowy w Krakowie zasądzając klientowi zwrot opłaty likwidacyjnej w kwocie 4 400 zł oraz Sąd Okręgowy w Warszawie który zasądził 70-letniej klientce z Wrocławia zwrot aż 637 tysięcy złotych.