Kolejne orzeczenie TSUE w sprawie kredytów frankowych korzystne dla frankowiczów

W sprawie o sygnaturze C-520/21 TSUE wydał długo oczekiwane orzeczenie w którym poruszył kilka zasadniczych dla „frankowiczów” kwestii. Głównie orzeczenie to dotyczy wynagrodzenia za korzystanie z kapitału po unieważnieniu umowy kredytu zawartej we frankach szwajcarskich. TSUE odpowiedział na pytanie czy banki faktycznie mogą żądać od konsumenta świadczeń innych niż zwrot wypłaconego kapitału i zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia wezwania do zapłaty. TSUE przesądził też kwestie związane z zagadnieniem odnoszącym się czy konsument, strona umowy kredytu frankowego może żądać od banku roszczeń wykraczających poza zwrot świadczeń pieniężnych.

Orzeczenie to jest skutkiem zwrócenia się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przez Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia który prowadzi sprawę jednego z „frankowiczów”.

Trybunał Sprawiedliwości UE w sprawie dotyczącej kredytów we frankach szwajcarskich stwierdził między innymi, że:

„ewentualne uznanie umowy kredytu hipotecznego za nieważną jest skutkiem stosowania nieuczciwych warunków przez Bank. W związku z tym nie można dopuścić ani do tego, by czerpał on korzyści gospodarcze ze swojego niezgodnego z prawem zachowania, ani do tego, by otrzymał odszkodowanie za niedogodności nim wywołane”

Kontynuowana jest więc w tej kwestii dotychczasowa dość radykalna i niezwykle kategoryczna linia orzecznicza odnośnie zachowań banków co do umów zawieranych z kredytobiorcami będącymi konsumentami.

TSUE wskazał też, iż stabilność rynków finansowych nie ma znaczenia w ramach wykładni regulacji unijnych mających na celu ochronę tychże konsumentów.

Mało tego, Trybunał stanął na stanowisku, iż to konsumenci mogą żądać od banku rekompensaty w sytuacji gdy umowa kredytu hipotecznego zawierająca nieuczciwe warunki uznana zostanie za nieważną. Stwierdził też, że prawo UE stoi w sprzeczności z ewentualnym dochodzieniem przez banki roszczeń względem konsumentów.

TSUE orzekł także w kwestii ważnego w sprawach sądowych między konsumentami a bankami, możliwości zastosowania na wniosek konsumenta środka zabezpieczenia w szczególności poprzez zawieszenie spłat kredytu.

Stwierdził, że w celu zapewnienia pełnej skuteczności przyszłego orzeczenia:

”Ochrona zagwarantowana konsumentom przez dyrektywę 93/13 wymaga, aby sąd krajowy miał możliwość zarządzenia odpowiedniego środka tymczasowego, odmowa zawieszenia spłaty rat kredytu w ramach środków tymczasowych, może uczynić, przynajmniej w części, nieskutecznym ostateczne orzeczenie co do nieważności umowy”.

Takie orzeczenie bez zarządzonego środka zabezpieczającego nie prowadziłoby zdaniem Trybunału do przywrócenia sytuacji prawnej i faktycznej, w jakiej konsument znajdowałby się w braku nieuczciwej klauzuli, skoro musiałby on wystąpić z kolejnym powództwem o zapłatę kwot uiszczonych. Ograniczeniu uległaby więc skuteczność ochrony przewidziana w dyrektywie 93/13.

Wyrok ten spotkał się z wieloma komentarzami w Polsce. Bardzo szybko zareagował m. in. KNF w którego imieniu Jacek Barszczewski, dyrektor Departamentu Komunikacji Społecznej Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego stwierdził, że:

”Rozstrzygnięcie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ws. C-520/21, sprowadzające się w swojej treści do zwolnienia konsumenta z poniesienia kosztu wieloletniego udostępnienia mu przez bank kapitału, ma negatywny wymiar z punktu widzenia polskiego sektora bankowego oraz całej polskiej gospodarki, ale także z punktu widzenia pewności prawa, interesu publicznego oraz elementarnych zasad sprawiedliwości społecznej, przyznając preferencyjne warunki traktowania wąskiej grupie kredytobiorców w postaci „darmowego kredytu”.

Z kolei Kamil Chwiedosik, założyciel społeczności Życie Bez Kredytu, stwierdził, że ”Dzisiejsze wyroki powinny natychmiast wpłynąć na rozstrzygnięcia korzystne dla frankowiczów, czyli oddalenie pozwów banków przeciwko konsumentom o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału i zgodę sądów na zabezpieczenia roszczenia do czasu prawomocnego wyroku. Dodał, że „polskie sądy powinny udzielać tych zabezpieczeń coraz więcej i, co ważne, również w przypadku kredytobiorców Getin. Wskazał także, że działania polskich instytucji są w UE oceniane bardzo pozytywnie i że Polacy robią to dla wszystkich obywateli Unii Europejskiej, bo ich działania są bodźcem do interpretacji przepisów unijnych w prokonsumencki sposób.

Konsekwencją tego wyroku niewątpliwie będzie uniemożliwienie domagania się przez banki na drodze sądowej wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z kapitału. Banki będą mogły domagać się tylko zwrotu wypłaconego pierwotnie kapitału oraz odsetek za opóźnienie.

Skutkiem zapadłego orzeczenia może być niewątpliwie nowa fala pozwów przeciwko bankom.